Światowy Kongres Architektury


Kraków to dawna stolica Królestwa Polskiego stanowi?cego przez kolejne stulecia rdze? tzw. Rzeczypospolitej Obojga Narodów – pa?stwa obejmuj?cego dzisiejsz? Polsk?, Litw?, ?otw?, Bia?oru? i znaczn? cz??? Ukrainy. Symbolicznym centrum tego miasta jest wzgórze Wawel, na którym znajduje si? licz?ca tysi?c lat katedra z relikwiami ?w. Stanis?awa, patrona Polski, b?d?ca miejscem koronacji i nekropoli? polskich królów oraz tu? obok królewska rezydencja. U stóp zamku rozci?ga si? miasto ??cz?ce w swej historii tradycj? hanzeatyck?, jagiello?sk? i habsbursk?. To tutaj w roku 1364 za?o?ono najstarsz? polsk? uczelni?, nosz?c? dzi? nazw? Uniwersytet Jagiello?ski. W przeciwie?stwie do wielu innych miast w tej cz??ci Europy Kraków unikn?? powa?niejszych zniszcze? podczas pierwszej i drugiej wojny ?wiatowej. Do?wiadczy? jednak barbarzy?stwa holocaustu. ?ydowska spo?eczno?? Krakowa skupiona g?ównie w dzielnicy Kazimierz i stanowi?ca blisko 1/4 liczby mieszka?ców, zosta?a wymordowana. To nieopodal Krakowa hitlerowcy zbudowali obóz zag?ady Auschwitz-Birkenau. Lata sowieckiej dominacji w Europie ?rodkowej (1945-1989) przynios?y budow? na przedmie?ciach Krakowa gigantycznego kombinatu metalurgicznego i idealnego miasta socjalistycznego „Nowa Huta” – dzi? ju? zintegrowanego ze „starym” Krakowem. Skutki ?rodowiskowe tej inwestycji, która w latach 70-tych doprowadzi?a miasto na skraj ekologicznej katastrofy, s? jeszcze dzi? dostrzegalne. Do uratowania Krakowa i uruchomienia procesu jego odnowy przyczyni?o si? wpisanie miasta w 1978 roku, jako jednego z pierwszych na list? ?wiatowego dziedzictwa UNESCO. Do dzi? wi?kszo?? zabytków miasta przywrócono ?wietno??. Oczywi?cie znaczenie kulturalne Krakowa nie ogranicza si? do zasobów materialnego dziedzictwa. Warto pami?ta?, ?e krakowskim biskupem by? pó?niejszy papie? Jan Pawe? II, a z miastem trwale zwi?zane s? nazwiska laureatów literackich nagród Nobla: Czes?awa Mi?osza i Wis?awy Szymborskiej, a tak?e laureata filmowego Oscara za ca?okszta?t twórczo?ci, re?ysera Andrzeja Wajdy czy wybitnego kompozytora Krzysztofa Pendereckiego.
 

 
 
 
 
 
 
 
 
Wspó?czesny Kraków to najwi?ksze niesto?eczne miasto Europy ?rodkowej licz?ce 760 tysi?cy mieszka?ców. To o?rodek akademicki tworzony przez kilkana?cie uczelni skupiaj?cych ponad 180 tysi?cy studentów i najwa?niejsze polskie centrum turystyki odwiedzane przez miliony turystów. Tylko przez port lotniczy Kraków-Balice przewija si? rocznie 3.5 miliona pasa?erów (i liczba ta szybko ro?nie).
 

 
 
 
 
 
 
 
 
Prze?om polityczny i gospodarczy, jakim w tej cz??ci Europy by?a „jesie? narodów” w 1989 roku, stworzy? nowe warunki rozwoju miasta. W ci?gu kilkunastu lat Kraków dokona? g??bokiej zmiany swojego profilu gospodarczego. Likwidacji uleg?a wi?ksza cz??? zak?adów przemys?u ci??kiego i chemicznego. Rozwin??y si? sektory us?ug i finansów. Pod Wawel zawita?y takie firmy jak Motorola, Shell, MAN, Google, Philip Morris i wiele, wiele innych. Skokowo wzros?a liczba studentów. Te procesy spo?eczne i gospodarcze znalaz?y szybko odzwierciedlenie w krajobrazie miasta. O?ywi? si? rynek inwestycyjny, wzros?o zapotrzebowanie na budynki biurowe, uniwersyteckie, obs?ugi ruchu turystycznego i kongresowego. W ?lad za tym posz?a rewitalizacja przestrzeni publicznych i podniesienie standardów budownictwa mieszkaniowego. Rocznie w Krakowie oddaje si? do u?ytku 5-6 ty?. Mieszka?.
 

 
 
 
 
 
 
 
 
Wst?pienie Polski do Unii Europejskiej w maju 2004 roku to zupe?nie nowy czynnik rozwoju. Nast?pi?o otwarcie rynku projektowego dla zagranicznych architektów, a ?rodki europejskich funduszy pomocowych pozwoli?y na wi?kszy rozmach przedsi?wzi?? publicznych i budow? metropolitalnej infrastruktury miasta. Regu?y lotniczego „otwartego nieba” i przyst?pienie Polski do strefy Schengen dodatkowo zwi?kszy?y potrzeby generowane przez ruch turystyczny. Kraków wst?pi? na ?cie?k? przyspieszonego rozwoju.
 

 
 
 
 
 
 
 
 
Prezentowana wystawa pokazuje Kraków na progu wielkiej zmiany. Jej zapowied? stanowi pierwsza generacja projektów realizowanych ze wsparciem ?rodków unijnych. Do nich nale?y na przyk?ad Auditorium Maximum Uniwersytetu Jagiello?skiego z sal? g?ówn? na 1200 miejsc, uko?czone w 2005 roku (proj. St. De?ko z zespo?em) czy gmach Opery Krakowskiej (proj. R. Loegler z zespo?em), który b?dzie oddany do u?ytku na prze?omie 2008/2009. W budowie znajduje si? ju? gmach muzeum Lotnictwa (Proj. Pyssall.Ruge Architekten, B. Kisielewski) za? wydarzeniem sta? si? zrealizowany z inicjatywy Andrzeja Wajdy i Krystyny Zachwatowicz „Pawilon Wyspia?skiego” (Proj. K. Ingarden). Istot? tego projektu maj?cego u?wietni? przypadaj?c? w 2007 roku rocznic? 750-lat nadania miastu prawa magdeburskiego by?o wyeksponowanie trzech zrekonstruowanych witra?y najwi?kszego mistrza polskiej secesji Stanis?awa Wyspia?skiego.
 

 
 
 
 
 
 
 
 
Ale przypomnienie historycznych klimatów starego Krakowa czy pokazanie za pomoc? kilku wybranych przyk?adów wspó?czesnych trendów krakowskiej architektury jest jedynie wst?pem do zasadniczego przes?ania wystawy, czyli przybli?enia obrazu Krakowa przysz?o?ci. Zbiór prezentowanych projektów to nie zestaw szkiców, lu?nych studiów czy koncepcji. To wybór kilkudziesi?ciu spo?ród setek projektów skierowanych do realizacji lub ju? budowanych. Cz?sto s? to wyniki konkursów, w których zlecenia zdobyli architekci z poza Polski i z poza Krakowa, cho? trzon stanowi? prace krakowskich projektantów, g?ównie absolwentów wydzia?u architektury Politechniki Krakowskiej – najwa?niejszej obok politechniki Warszawskiej polskiej uczelni architektonicznej. Pracom starszych architektów, o licz?cym si? dorobku, takich jak Wojciech Obtu?owicz czy Romuald Loegler towarzysz? projekty m?odszego pokolenia twórców zarz?dzaj?cych du?ymi pracowniami, jak Marek Dunikowski, Krzysztof Ingarden czy duet Piotr Lewicki i Kazimierz ?atak, a tak?e twórczo?? ca?kiem m?odych artystów próbuj?cych dopiero okre?li? swoj? pozycj? artystyczn? i zawodow?, jak na przyk?ad Mariusz Twardowski. Zauwa?alna wielo?? kierunków poszukiwa? i stylistyczna ró?norodno?? prac jest nieocenion? warto?ci? dla miasta, które tworzone by?o przez architektów w?oskich, austriackich, ?l?skich, czy te? projektantów zdobywaj?cych szlify na uczelniach Berlina, Zurichu czy Sankt Petersburga. To synteza ró?nych tradycji rodzi?a metropolitalno?? Krakowa i jego atrakcyjno?ci. Projektami stanowi?cymi t? wystaw? Kraków pragnie powita? go?ci Mistrzostw Europy w pi?ce no?nej, które odb?d? si? w 2012 roku w Polsce i na Ukrainie.
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
Janusz Sepio?, architekt